به گزارش تازه‌های اقتصاد، با نزدیک شدن به فصل سرد سال و افزایش تقاضا برای گاز طبیعی، موضوع مدیریت مصرف و تأمین پایدار انرژی بار دیگر به یکی از مهم‌ترین مسائل اقتصادی و زیرساختی کشور تبدیل شده است. ناترازی میان تولید و مصرف گاز، افزایش تقاضای فصلی، محدودیت ظرفیت برخی تأسیسات تولید و فرآورش و وابستگی بخش قابل توجهی از صنایع و نیروگاه‌ها به گاز طبیعی، ضرورت اتخاذ سیاست‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت برای مدیریت این حامل انرژی را بیش از گذشته نمایان کرده است. به طوری که روز گذشته محمد رضا عارف معاون اول رئیس جمهور نسبت به این موضوع هشدار داد و گفت: «در رابطه با کمبود گاز با مردم صادقانه سخن بگوییم.» اما سوال اینجاست که بخش خانگی چقدر می تواند در پایداری شبکه گاز مسمر ثمر باشد.
علی قنبری، کارشناس انرژی در گفت‌وگو با خبرنگار تازه‌های اقتصاد با اشاره به شرایط ناترازی گاز در کشور و آسیب‌دیدگی برخی پالایشگاه‌ها، بر اهمیت بهینه‌سازی مصرف در بخش خانگی تأکید کرد و گفت: اگرچه بخشی از مشکلات فعلی به محدودیت‌های تولید و تأمین گاز بازمی‌گردد، اما مدیریت مصرف خانوارها می‌تواند نقش مؤثری در کاهش ناترازی داشته باشد.
ضرورت مدیریت تقاضا و بهینه‌سازی مصرف در بخش خانگی
افزایش تقاضای گاز در فصل سرد سال، در کنار محدودیت ظرفیت عرضه و فرسودگی بخشی از تجهیزات و زیرساخت‌ها، فشار مضاعفی بر شبکه سراسری گاز وارد می‌کند. در این میان، بخش خانگی به دلیل گستردگی مشترکان و افزایش مصرف در روزهای سرد، نقش مهمی در مدیریت تقاضا دارد.
تنظیم دما و عایق کاری موتور خانه ها به قدری حائز اهمیت است که چندی پیش سعید توکلی مدیر عامل شرکت ملی گاز اعلام کرد: «اگر هر خانوار در روزهای اوج مصرف، دمای محیط منزل خود را تنها یک درجه سانتی‌گراد کاهش دهد، درمجموع حدود ۲۵ میلیون مترمکعب به پایداری شبکه گاز کشور کمک می‌شود.» جالب است بدانید؛ این میزان از صرفه جویی معادل یک فاز پارس جنوبی است.
تنظیم دمای محیط، استفاده از تجهیزات گرمایشی پربازده، سرویس دوره‌ای موتورخانه‌ها و پکیج‌ها و عایق‌کاری ساختمان‌ها از جمله راهکارهای مؤثر برای کاهش مصرف و جلوگیری از اتلاف انرژی است. همچنین نوسازی تأسیسات فرسوده، ارتقای استانداردهای ساخت‌وساز و توسعه سامانه‌های هوشمند کنترل مصرف باید در اولویت برنامه‌های بهینه‌سازی قرار گیرد.
در این راستا، ارائه تسهیلات برای بهسازی حرارتی ساختمان‌ها و جایگزینی تجهیزات کم‌بازده، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، می‌تواند ضمن کاهش هزینه خانوارها، به صرفه‌جویی پایدار و افزایش پایداری شبکه گاز در دوره‌های اوج مصرف کمک کند.
قنبری هم با تایید این موضوع، گفت: در صورت مدیریت صحیح مصرف و نظارت و برنامه‌ریزی وزارت نفت، صرفه‌جویی در بخش خانگی می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش فشار شبکه گاز داشته باشد؛ چرا که با کاهش یک تا دو درجه‌ای دمای محیط امکان صرفه‌جویی گاز معادل یک فاز پارس جنوبی وجود دارد.
وی با تأکید بر نقش مردم در عبور از شرایط فعلی تصریح کرد: دولت نیز باید برای تشویق خانوارهایی که مصرف بهینه دارند، مشوق‌هایی در نظر بگیرد تا از این طریق انگیزه بیشتری برای اصلاح الگوی مصرف ایجاد شود.
قیمت انرژی بر رفتار مصرف‌کنندگان تأثیرگذار است؟
هر سال کارشناسان نسبت به اصلاح قیمت حامل های انرژی هشدار می دهند و معتقدند اگر حامل های انرژی به درستی قیمت گذاری شده بود اکنون با چنین شرایطی دست و پنجه نرم نمی کردیم چرا که تعرفه حامل های انرژی ارتباط مستقیمی با نوع و میزان مصرف هم دارد. در این میان تعداد اندکی مشترک بد مصرف هستند که با استدلال هایی نظیر گاز بیشتری مصرف می کنم پول بیشتری هم پرداخت می کنم دارند.
قنبری در این زمینه به اشاره به اینکه همکاری و هماهنگی میان مردم و دولت می‌تواند به کاهش مصرف گاز و مدیریت بهتر ناترازی انرژی در کشور کمک کند، تصریح کرد: دولت باید مشترکان خوش مصرف را شناسایی کرده و مشوق هایی برای آنها در نظر بگیرد و در مقابل با شناسایی مشترکان بد مصرف برخوردهای قهری و تعرفه های پلکانی در نظر گرفته شود تا شاهد کاهش بدمصرفی این مشترکان باشیم.
وی در پایان تاکید کرد: اولویت دولت برای پرداخت مشوق باید با خانوارهایی باشد که در زمره اقشار کم درآمد جامعه قرار می گیرند و در این شرایط مشوق‌ها می‌توانند کارآمدتر باشند.
پر مصرف‌ها نقره داغ می‌شوند
همواره اولین انگشت اتهام سمت مشترکان پر مصرف نشانه گرفته می‌شود البته این مساله پر بی‌راه هم نیست چرا که مشترکان بسیار بدمصرف تنها ۲ درصد از مجموع مشترکان را تشکیل می‌دهند و نزدیک به ۵ تا ۶ درصد از بخش خانگی به این مشترکان اختصاص پیدا کرده است.
شرکت ملی گاز هم هر سال تدابیر قهری و جریمه را برای بازدارندگی در نظر می‌گیرد و امسال هم متمایز از سالهای گذشته نیست و در صورتی که مشترکان بیش از حد مجاز مصرف داشته باشند ممکن است با قبوض گاز بسیار بالایی مواجه شوند.
چند راهکار برای عبور گرم از زمستان
برای دستیابی به نتیجه عملی، برنامه مدیریت مصرف گاز باید دارای زمان‌بندی مشخص باشد. در کوتاه‌مدت و طی فصل سرد، تمرکز اصلی باید بر کاهش مصرف غیرضروری، تنظیم دمای ساختمان‌ها، کنترل تجهیزات گرمایشی، مدیریت مصرف ادارات و اجرای برنامه‌های هماهنگ برای صنایع و نیروگاه‌ها باشد.
در میان‌مدت، طی یک تا ۳سال، اجرای پروژه‌های عایق‌کاری ساختمان‌ها، اصلاح موتورخانه‌ها، تعویض تجهیزات فرسوده، نصب کنتورهای هوشمند، ممیزی انرژی صنایع و ارتقای راندمان نیروگاه‌ها باید در اولویت قرار گیرد.
در بلندمدت و در افق ۳ تا ۱۰سال، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی گاز، جمع‌آوری گازهای مشعل، نوسازی زیرساخت‌های انتقال و توزیع و اصلاح استانداردهای ساخت‌وساز باید دنبال شود.
عبور از ناترازی نیازمند عزم ملی است
در پایان اینکه؛ مدیریت ناترازی گاز نیازمند نگاهی فراتر از توصیه به صرفه‌جویی خانوارهاست. اصلاح الگوی مصرف، بازنگری در نظام تعرفه‌گذاری، بهینه‌سازی تجهیزات گرمایشی، افزایش راندمان صنایع و نیروگاه‌ها و توسعه زیرساخت‌های تولید و ذخیره‌سازی گاز باید به‌صورت هم‌زمان در دستور کار قرار گیرد. اگرچه مشارکت مردم در کاهش مصرف غیرضروری می‌تواند به عبور از روزهای اوج مصرف کمک کند، اما مسئولیت اصلی مدیریت پایدار انرژی بر عهده مجموعه سیاست‌گذاران و دستگاه‌های متولی است. هرچند در شرایط فعلی همکاری مردم را می‌توان ستون اصلی پایداری شبکه گاز در زمستان دانست.
نظر شما